Leerlijn Reizen in de Tijd

 

Cultuuronderwijs

Cultuur vormt onze identiteit, onze persoonlijke en onze collectieve identiteit. Door stil te staan bij de dingen die we voortbrengen of hebben gemaakt leren we meer over onszelf en anderen. Erfgoed maakt deel uit van ons cultuurgoed en is een beelddrager van onze identiteit. Een plaats van herinnering, een cultuurhistorisch landschap, een monument of verslag van een ooggetuige geven betekenis aan het verhaal van het verleden. Cultuuronderwijs geeft leerlingen die handvatten om de betekenis van kunst en cultureel erfgoed te ontdekken en te ervaren. Door het zelf te doen, door het te onderzoeken en achter de dingen te leren kijken. 

In de doorlopende leerlijn Reizen in de Tijd (RidT) is erfgoedonderwijs de drager. Welk verleden bepaalt ons heden, hoe doet het dat, en wat vinden wij daarvan? Wat doen wij met ons verleden? Wat kunnen en willen we er nog mee?

Digitale reis

Door de schooljaren heen maken de leerlingen een reis door de tijd. Dit gaan ze doen door lessen die leerkracht en leerlingen worden aangeboden via deze website. Op de website is al het materiaal te vinden die de leerlingen nodig hebben om deze reis te maken: het is de virtuele gereedschapskist voor leerlingen en leerkrachten. Er zijn opdrachten, verhalen, achtergrondinformatie, presentaties, handleidingen en games te vinden. Verder is er bij vrijwel elk leerjaar een op maat gemaakte game. Deze game is ofwel een teaser of dient als werkvorm om het thema in de lessenserie van dat leerjaar te onderzoeken. 

Praktisch

In elk leerjaar doen de leerlingen 1 of 2 lessenseries die rondom een thema handelen. De lessenreeks bestaat uit 3-4 lessen: waarvan er 1 voorbereidend en 1 verwerkend / reflecterend is. Daarnaast is er een les die bestaat uit een bezoek aan een instelling of waarin een deskundige in de klas komt; de leerlingen zien en ervaren het erfgoed in het echt. Deze les sluit nauw aan op het onderwerp dat in de lessenserie aan bod komt. Verder is er waar het kan een workshop over het thema van een (kunst)vakdocent aan de lessenserie gekoppeld. 

Zelf

De erfgoededucatie in Reizen in de Tijd is een onderdeel van cultuuronderwijs op de scholen en gaat uit van een vakoverstijgende en interactieve benadering waarin plaats is voor diverse werkvormen – ieder mens leert immers anders. (Zie hiervoor ook het document Uitgangspunten RidT)

In de lessen is er gericht aandacht voor de vaardigheden die een kind in de 21ste eeuw nodig heeft (21ste century skills). 

De leerlingen gaan zoveel mogelijk zelfstandig aan de slag en worden uitgedaagd om zelf met antwoorden te komen. Richtvragen om tot die antwoorden te komen zijn: Wat zie (voel, hoor of proef) je? Wat doet dit met je? Waar doet dit je aan denken? En wat betekent dit voor jou en voor anderen? 

Tijdvakken

Vanaf groep 5 hebben de lessen een relatie met de tijdvakken en de canon (http://www.entoen.nu/) Onderwerpen of tijdvakken die in de geschiedenismethoden worden behandeld, krijgen een plek in de leerlijn. De leerlingen ontdekken in RidT het lokale verhaal dat aansluit bij het landelijke thema. 

In de leerlijn RidT lopen twee rode draden: de leerlijnen ‘Wie ben ik’ en ‘Wie wat bewaart…’. 

Rode draad: Wie ben ik? 

  • De leerlijn dit ben ik- mijn familie - hier woon ik - wat eet ik- mijn woonplaats doorlopen de leerlingen in groep 1, 3, 5, 6 en 7. 
  • Deze leerlijn is een onderzoek naar jezelf, je familie, je huis en de omgeving waarin je leeft. 
  • Hoe verder op weg in de leerlijn, hoe breder het perspectief, hoe groter de wereld. 
  • Uitgangspunt in de lessen is hoe de leerling dit perspectief zelf beleeft. 

Iedereen is anders en toch hebben we veel gemeen. Weten wie je bent en wie de ander is, leert je ook anderen te respecteren en omgaan met verschillen. Weten wie je bent en waar je vandaan komt, weten dat je naast een individu ook onderdeel bent van een gemeenschap is de basis voor verdraagzaamheid. Door een breder perspectief te krijgen op de wereld om je heen, leer je ook beter omgaan met de dingen die om je heen gebeuren. Het helpt je om een genuanceerder beeld van de werkelijkheid te vormen. 

Wie je bent is ook aan je te zien. Bijvoorbeeld in hoe je je kleedt, welke voorwerpen je gebruikt en hoe je je kamer of je huis inricht, waar je leeft en welke mogelijkheden je hebt. In de games behorend bij deze lessen spelen de leerlingen met deze kenmerken. 

Thema's:

Groep 1: Dit ben ik. 
De kinderen onderzoeken hoe ze er zelf uitzien en leren ze dat iedereen zijn unieke eigenschappen heeft maar ook veel gemeen heeft. 

Groep 3: Mijn familie. 
De leerlingen gaan op ontdekkingstocht naar hun eigen afkomst. Ze komen vragen tegen als: Waar kom je vandaan? Wie is je familie? En wat maakt jouw familie eigen en uniek? 

Groep 5. Hoe woon jij? 
De leerlingen kijken naar waar ze wonen. Hoe wonen ze zelf? Wat zeggen gebruiksvoorwerpen in jouw huis over hunzelf en hun gezinsleden? Ze vergelijken dat met hoe mensen vroeger woonden. Wat zeggen de spullen van die mensen over hen? 

Groep 6. Je bent wat je eet. 
Vroeger werd er anders gekookt en gegeten dan nu. Het eten dat je at, had te maken met waar je woonde en of je rijk was of arm. Zo hebben andere culturen ook andere eetgewoonten. Verder zijn aan de maaltijd rituelen verbonden. Welke rituelen kennen ze? 

Groep 7. Mijn huis staat in… 
Wat voor invloed heeft de plek waar je woont op je eigen leven? Welke mogelijkheden geeft een omgeving jou en de mensen die eerder leefden? Aan bod komt de invloed van landschap, infrastructuur en industrie op werk en wonen. 

Game Richt het in! 
No More Mondays ontwikkelt i.s.m. studio Kloek de game Richt het in! Wat vertellen spullen over jou, jouw verleden en hun gebruikers? 

  • Groep 1: Leerlingen richten hun eigen droomkamer in. 
  • Groep 5: Hoe woon jij en hoe was dat bij jouw ouders en grootouders? 
  • Groep 7: Welk landschap hoort bij welke tijd? 

Rode draad: Wie wat bewaart…

  • De leerlijn sparen, verzamelen, bewaren en koesteren loopt door groep 2, 4, 6, 7 en 8.
  • Centraal in deze leerlijn is de waarde van verzamelen.
  • Welke dingen, herinneringen – van jou of van een ander- wil je bewaren?
  • Is het belangrijk om te bewaren?
  • Voor wie is dat belangrijk? 

Uitgangspunt daarbij is dat je erfgoed kunt zien als een spiegel van onze cultuur; het laat zien hoe het verleden ons heden heeft vormgegeven. Overal waar je kijkt is erfgoed te zien. De landschappen, gebouwen, voorwerpen en verhalen om ons heen zijn door de tijd gevormd en vertellen iets over wie we waren en (willen) zijn. Cultureel erfgoed wordt zorgvuldig gespaard, verzameld, bewaard en geconserveerd. Die bewaarders vind je o.a. in musea, bibliotheken, archieven en historische kringen. 

Startpunt van deze leerlijn zijn verzamelingen, te beginnen bij die van hunzelf. 

Bij een verzameling komt heel wat kijken. Waar kan een verzameling uit bestaan? Wat doe je met een verzameling? Wat is de waarde van een verzameling? Wanneer is een verzameling ook interessant voor een ander? Wat doe je met herinneringen en spullen die je waardevol vindt? Welk verhaal vertelt een verzameling? Wat wil je sparen, bewaren en herinneren? 

Thema’s:

Groep 2. De verzamelman. 
Aan de hand van een verhalend ontwerp over de Verzamelman onderzoeken de leerlingen wat verzamelen is. Verzamelen ze zelf ook? Hoe zie je dat iets een verzameling is? 

Groep 4. Museumassistent 
In deze lessen onderzoeken de leerlingen wat een verzameling van bijvoorbeeld een museum is. Welke spullen vind je in een tentoonstellingsruimte? Wie werken daar? En hoe orden je die spullen? Wat hoort bij elkaar? Welk verhaal vertel je met de bij elkaar gebrachte spullen? 

Groep 6. De kroniek van…
Welk verhaal schuilt erachter deze voorwerpen en plekken? Sommige spullen van toen worden nu nog bewaard. Het zijn bronnen die een verhaal vertellen over hoe de mensen toen leefden. De leerlingen onderzoeken welk verhaal de bewaarde spullen en plekken vertellen. 

Groep 7. Kunstschatten
Deze lessenserie gaat in op de waarde van kunst. Wat vind je mooi en wat wil je bewaren? Leerlingen nemen iets mee wat ze zelf mooi vinden: muziek, verhaal, schilderij, beeld of iets dergelijks. Ze filosoferen over de waarde van kunst voor hen persoonlijk maar ook wat het voor anderen kan betekenen. Moet het alleen maar mooi zijn of zijn er ook andere waardeoordelen aan te geven? 

Groep 8. Om niet te vergeten. 
De Tweede Wereldoorlog heeft grote littekens nagelaten. Niet alleen de stad is erdoor veranderd, ook de geschiedenis van de mensen is erdoor gevormd. (Dagboek)verslagen van ooggetuigen, monumenten en de plekken in de omgeving herinneren aan de gebeurtenissen tijdens de oorlog. 

Groep 8. Voltooid verleden tijd? (sluit aan bij beide rode draden) 
De leerjaren op de basisschool zitten erop. Een nieuwe tijd wacht. Wat hebben de leerlingen in de afgelopen jaren geleerd over zichzelf en hun omgeving Welke herinneringen, beelden hebben ze bewaard? Welke zullen ze koesteren? 

De game Verzamelen!

No More Mondays ontwikkelt i.s.m. studio Kloek de game Verzamelen! Deze game gaat in op verschillende aspecten van verzamelen: 

  • Groep 2: Wanneer het begrip verzamelen wordt geïntroduceerd, kunnen de leerlingen verzamelen op basis van vorm en kleur.
  • Groep 4: Help de museumdirecteur met het samenstellen van ene tentoonstelling. Welke spullen horen bij elkaar? 
  • Groep 6: Welk verhaal kun je vertellen met de voorwerpen in jouw museumzaal? 
  • Groep 8: In de game staat de waarde van een verzameling centraal.

Schema

groep

rode draad 

onderwerp

Tijdvak

1

Dit ben ik

Wie ben ik?

 

N.v.t.

2

Wie wat bewaart

De verzamelman

 

N.v.t.

3

Wie ben ik

Mijn familie. 

 

N.v.t.

4

Wie wat bewaart

Museumassistent 

 

N.v.t.

5

Wie ben ik 

Hoe woon jij? 

 

Meerdere mogelijkheden. 

De focus in de algemene lessen ligt op nu tot 70 jaar geleden

6

Wie wat bewaart

De kroniek van…

Meerdere mogelijkheden. 

Tijd van steden en staten

6

Wie ben ik

Je bent wat je eet

 

Meerdere mogelijkheden

7

Wie wat bewaart

Kunstschatten

N.v.t.

7

Wie ben ik 

Mijn huis staat in…

Tijd van burgers en stoommachines

8

Wie wat bewaart 

Om niet te vergeten 

Tijd van de wereldoorlogen

8

Wie wat bewaart/ wie ben ik 

Voltooid verleden tijd?

N.v.t. 

 

 

De leerlijn met combinatieklassen.

De leerlijn is opgebouwd in 11 thema’s waaronder de 2 rode draden 'Wie ben ik?' en 'Wie wat bewaart…' liggen.
Deze rode draden komen om en om aan bod in de 10 thema’s en komen samen in het 11de en afsluitende thema.

Van groep 1 tot en met groep 5 is er 1 thema per schooljaar.
Een thema bestaat uit 4 lessen, waarvan er 2 algemene lessen in de klas plaatsvinden.
De lessen kunnen in een tijdsbestek van 1-3 weken aan de leerlingen worden aangeboden. 
Vanaf groep 6 zijn dat er 2 thema’s per leerjaar en komen beide rode draden in 1 leerjaar aan de beurt. 

De algemene lessen zijn interactief opgebouwd en het lesmateriaal is allemaal op de website te vinden.
Zo kunnen de leerlingen (vanaf groep 3 -4) zoveel mogelijk zelfstandig aan de slag, na een korte instructie met het hele leerjaar.
Hierdoor is het mogelijk om de activiteiten in te passen in hun weektaak, indien de school werkt met week- of dagtaken.
De afsluiting van de lessen is gericht op reflectie: deze is wel weer bedoeld om samen met de leerlingen van het gehele leerjaar te doen.

Advies voor de leerlijn in combinatieklassen:

Optie 1:

Combineer de bezoeklessen met leerlingen uit de andere combinatieklassen van hetzelfde leerjaar.
De inleiding en afsluiting van de algemene lessen kan eventueel ook gezamenlijk.
De activiteiten in de kern doen de leerlingen zelfstandig en vaak in samenwerking met een andere leerling.

Optie 2:

Als het voor jouw school makkelijker is om de lessen aan de hele (combinatie)klas aan te bieden, dan kan dat als volgt:
Geef het ene jaar aan de hele klas de lessenserie uit het thema met de rode draad 'Wie ben ik?' en het jaar daarop die van 'Wie wat bewaart...' 
Vanaf groep 6 komen beide rode draden in de leerlijn elk leerjaar aan bod. |
Dat betekent dat in het geval van een combinatieklas de leerlingen vanaf groep 5 het ene jaar 2 thema’s per jaar behandelen en het andere jaar 1.

Als voorbeeld volgen we in schema Jan en Lieke. Jan begint in 2015 in groep 1 met de leerlijn. Lieke begint een jaar later.

leerjaar Jan Lieke
2015 1: Dit ben ik  
2016 2: De Verzamelman 1: De Verzamelman
2017 3: Mijn familie 2: Dit ben ik
2018 4:Museumassistent 3: Museumassistent
2019 5: Hier woon ik 4: Mijn familie
2020 6: De kroniek van; Je bent wat je eet 5: De kroniek van; Je bent wat je eet
2021 7: Kunstschatten; Je huis staat in 6: Hier woon ik
2022 8: Om niet te vergeten; Voltooid Verleden Tijd

7: Kunstschatten; Om niet te vergeten

2023  

8: Voltooid Verleden Tijd*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* Voltooid Verleden Tijd: alleen voor groep 8!

Drie leerjaren bij elkaar?

Bij combinatieklassen van 1 & 2; 3, 4 & 5 en 6, 7 & 8 is het aan te raden de lessen per leerjaar aan te bieden omdat het niveauverschil van de lessen te groot is tussen de jongste groep en oudste groep. Een mogelijkheid is om samen te werken met de andere ‘6de’ groepers van de school.

Aan de slag met je leerkrachtaccount:

Het digitale portfolio is een tool voor leerkrachten en leerlingen. Leerlingen kunnen de activiteiten die ze tijdens de schooljaren met Reizen in de tijd hebben gedaan online opslaan, delen en terugkijken. Als leerkracht kun je het portfolio gebruiken om resultaten en herinneringen van leerlingen naast elkaar te laten zien en te bespreken tijdens een klassengesprek.

Hoe werk het? De ICT-er van jouw school heeft Reizen in de Tijd voor jouw school geactiveerd (is dat niet het geval klik hier). Via het systeem heb je een mail gekregen om een account aan te maken. Via de link in die mail kun je je eigen account activeren.

Als dat is gelukt kun je inloggen: ga via de gele knop rechtsboven naar je eigen dashboard, daarop vind je al je leerlingen, met hun wachtwoorden en portfolio's. Je kan hier de portfolio’s van de leerlingen bekijken en beheren. Heb je een jonge klas, dan voer jij alle items voor de leerlingen in. Vanaf groep 4 kunnen leerlingen ook zelf hun eigen opdrachten invoeren. De wachtwoorden voor de leerlingen staan al klaar. Je vertelt de leerling zijn of haar wachtwoord, of je laat het zien als ze inloggen. Wanneer een leerling drie keer het verkeerde wachtwoord heeft ingevoerd, kun je op het dashboard een nieuwe genereren. Leerlingen tot en met groep 3 loggen in met een plaatje, vanaf groep 4 met een viercijferige code.

Als je op de naam van een leerling klikt, zie je zijn of haar portfolio. De bestanden worden geordend in een tijdlijn. Het is mogelijk om foto’s, tekeningen en tekst te plaatsten en een link op te slaan naar bijvoorbeeld een filmpje op youtube of een link van kaart.cc. Let er op dat een video niet behouden blijft als de video op YouTube wordt weggehaald. Zorg er ook voor dat leerlingen op een logische plek hun bestanden kunnen ophalen wanneer ze zelf iets plaatsen. Klik op activiteiten opslaan om een bestand aan een portfolio toe te voegen. Je kunt aanvinken bij wie het item hoort: voor een of meerdere leerlingen.

Met de knop verwijderen, kun je een item uit het portfolio halen. Stel dat een leerlingen per ongeluk een item heeft verwijderd dan is dat zichtbaar voor jou door de rode balk. Klik op herstellen om het item terug te plaatsen in het portfolio van de desbetreffende leerling.

Gemaakte lesopdrachten kunnen ook direct in het portfolio worden opgeslagen via de knop Plaats in Portfolio, op de activiteiten pagina, dan zijn thema en de les-details dan al automatisch ingevuld.

Je kunt vanuit school en vanuit thuis inloggen en het dashboard bekijken. Leerlingen kunnen hun portfolio alleen op school bekijken.

Door het vlaggetje in het leerling portfolio bij de opdracht aan te klikken selecteer je dit item in een nieuwe of bestaande galerij. Door de galerij op het digibord te tonen kun je de resultaten van de geselecteerde items, zoals opdrachten, in de klas bespreken.

Met de knop Pdf, in het portfolio, sla je het portfolio op als pdf. Aan het eind van groep 8 kun je het portfolio aan de leerlingen meegeven. Zo kan het portfolio ook na de basisschool van waarde blijven voor de leerling.

Mocht je na het kijken van de video nog vragen hebben, klik hier.